An Chéad Lch. Lch. Roimhe Seo (CUID II Maireachtáil Cúiseanna Caingne Áirithe tar éis Bháis) Ar Aghaidh (Caibidil II Ranníoc idir éagóiritheoirí comhthráthacha)

41 1961

AN tACHT UM DHLITEANAS SIBHIALTA, 1961

CUID III

Locht Comhthráthach

Caibidil I

Dliteanas éagóiritheoirí comhthráthacha

Daoine is éagóiritheoirí comhthráthacha.

11. —(1) Chun críocha na Coda seo, is éagóiritheoirí comhthráthacha beirt daoine nó níos mó nuair is éagóiritheoirí iad araon nó iad go léir agus go bhfuil siad freagrach don tríú duine (dá ngairtear an duine díobháilte nó an gearánaí sa Chuid seo) sa damáiste céanna, cibé acu a gnóthaíodh nó nár gnóthaíodh breithiúnas i gcoinne cuid acu nó ina gcoinne go léir.

(2) Gan dochar do ghinearáltacht fho-alt (1) den alt seo—

(a) féadfaidh daoine teacht chun bheith ina n-éagóiritheoirí comhthráthacha de thoradh dliteanais ionadaigh duine i leith duine eile, sárú comhdhualgais, comhcheilge, gníomhaíocht chomhbheartaithe chun comhchríche nó gníomhartha neamhspleácha a thug an damáiste céanna;

(b) féadfaidh an éagóir ag duine díobh nó acu araon bheith ina thort, ina shárú conartha nó ina shárú iontaobhais nó ina chumasc ar bith díobh sin,

(c) is cuma cé acu gníomhartha comhaimseartha nó gníomhartha comhleanúnacha na gníomhartha a dhéanann éagóracha comhthráthacha.

(3) Má bhíonn locht ar bheirt daoine nó níos mó agus go mbeidh duine amháin acu nó níos mó freagrach i ndamáiste ach an duine nó na daoine eile a bheith saor ó fhreagracht chúisí, ach nach féidir a shuíomh cén chaoi a bhfuil an cás eatarthu, measfar gurb éagóiritheoirí comhthráthacha i leith an damáiste an bheirt duine sin nó níos mó.

(4) Má bhíonn comhleabhal ann in imthosca a chaomhnaítear de ghnáth leis an gcosaint go raibh sé faoi phribhléid shrianta nó gurbh imchaint dhlisteanach ar ábhar suime poiblí a bhí ann, ní chloífidh mailís duine amháin cosaint an duine eile, mura bhfuil an duine sin faoi dhliteanas ionadach i leith mhailís an chéad duine.

(5) Má fhoilsíonn daoine éagsúla an leabhal nó an clúmhilleadh céanna nó an bhréag dhíobhálach chéanna nó a leithéid chéanna, go substaintiúil, de leabhal, de chlúmhilleadh nó de bhréag dhíobhálach, cuirfidh an chúirt san áireamh a mhéid is dócha a foilsíodh go díreach nó go neamhdhíreach do na daoine céanna an ráiteas a bheidh i gceist, agus sa mhéid sin féadfaidh sí a chinneadh gurb éagóiritheoirí comhthráthacha na héagóiritheoirí.

(6) Chun críche aon achtacháin a thagraíonn do thort sonrach, measfar gur caingean mar gheall ar an tort sin caingean mar gheall ar chomhcheilg chun an tort sin a dhéanamh.

Réim dliteanais.

12. —(1) Faoi réir fhorálacha ailt 14, 38 agus 46, tá gach éagóiritheoir comhthráthach ar leithligh faoi dhliteanas i leith iomlán an damáiste arb éagóiritheoirí comhthráthacha iad ina leith.

(2) I gcás ina mbeidh gníomhartha bheirt daoine nó níos mó nach éagóiritheoirí comhthráthacha ina gcúis le míreanna ar leithligh damáiste den sórt céanna don tríú duine nó do dhuine dá líon féin, féadfaidh an chúirt dliteanas a chionroinnt idir na daoine sin i cibé slí is cóir de réir dhóchúlachtaí an cháis, nó i gcás locht a bheith ar an ngearánaí féadfaidh an chúirt na damáistí a laghdú ar an gcuma chéanna; agus mura féidir na cionúireachtaí cearta a chinneadh féadfar na damáistí a chionroinnt nó a roinnt go comhionann.

(3) Beidh feidhm ag fo-alt (2) den alt seo i gcás beirt daoine nó níos mó más núis a ngníomhartha ar iad a thógáil le chéile, ar a shon nach mbeadh gníomh aon duine áirithe díobh ina núis ..ann féin ar leithligh, ó nach gníomh de chéimse mhíréasúnta é.

Uamadh cosantóirí.

13. —Féadfar caingean a thabhairt i gcoinne gach uile dhuine de líon éagóiritheoirí comhthráthacha nó i gcoinne aon duine áirithe díobh gan an duine nó na daoine eile a uamadh, ach beidh cumhacht ag an gcúirt—

(a) i gcaingean mar gheall ar fhorghníomhú iontaobhas, a cheangal go mbeadh ionadaíocht cheart ann don eastát iontaobhais;

(b) i gcaingean a mbeidh an teideal chun maoine i gceist inti, a cheangal go ndéanfaí na daoine go léir a bhfuil leas acu nó a bheidh á éileamh go bhfuil leas acu sa mhaoin a uamadh.

Breithiúnais a thabhairt go leithleach.

14. —(1) I gcás ina dtabharfar breithiúnas i gcoinne éagóiritheoirí comhthráthacha a agrófar i dteannta a chéile, féadfaidh an chúirt breithiúnas a thabhairt i gcoinne na gcosantóirí i dteannta a chéile nó i gcoinne na gcosantóirí ar leith ó chéile agus, má thugtar an breithiúnas i gcoinne na gcosantóirí i dteannta a chéile, beidh éifeacht aige ionann is dá mba ina gcoinne ar leith ó chéile a tugadh é.

(2) Faoi réir fho-ailt (3) agus (6) den alt seo agus ailt 38 agus 46, beidh gach breithiúnas acu sin ina bhreithiúnas le haghaidh iomlán dhamáistí an ghearánaí arb éagóiritheoirí comhthráthacha ina leith na cosantóirí, maraon le haon damáistí breise a mbeidh an cosantóir áirithe ar tugadh breithiúnas ina choinne faoi dhliteanas go haonarach ina leith agus, má rinne an giúiré céanna ina fhíorasc damáistí a chionroinnt idir na cosantóirí ar an bhforas go bhfuil sé ceaptha iomlán na ndamáistí a dámhadh a bheith comhionann leis an gcaillteanas a bhain don ghearánaí de dheasca na n-éagóracha comhthráthacha, beidh an gearánaí i dteideal breithiúnas i gcoinne na gcosantóirí le haghaidh comhshuim na ndamáistí sin.

(3) Féadfaidh an gearánaí a chomhaontú go nglacfaidh sé lena dhamáistí a chionroinnt ar na cosantóirí de réir a gcéimsí lochta agus, sa chás sin, beidh éifeacht ag na forálacha seo a leanas—

(a) ní oibreoidh sásamh i gcás breithiúnais amháin mar shásamh i gcás na mbreithiúnas eile;

(b) ní bheidh aon cheart ranníoca eatarthu féin ag na cosantóirí;

(c) tráth ar bith laistigh den tréimhse a bheidh ceaptha le dlí chun breithiúnais a chur i bhfeidhm agus ar a chruthú gur theip air, tar éis bearta réasúnacha a dhéanamh, sásamh aon bhreithiúnais a fháil go hiomlán nó go páirteach, beidh de chead ag an ngearánaí breithiúnais thánaisteacha a iarraidh a mbeidh d'éifeacht leo an t-easnamh a roinnt ar na cosantóirí eile i cibé cionúireachtaí a bheidh cóir cothromasach.

(4) I gcás ina mbeidh an chúirt ullamh ar dhamáistí pionósacha a dhámhadh i gcoinne duine amháin de líon tortóirí comhthráthacha, ní dhámhfar damáistí pionósacha i gcoinne duine eile de na tortóirí sin ar an aonchúis gur tortóir comhthráthach é, ach féadfar breithiúnas le haghaidh suim bhreise mar damáistí pionósacha a thabhairt i gcoinne an tortóra chéadluaite.

(5) Sa bhreithiúnas a luaitear i bhfo-alt (4) den alt seo féadfar a shonrú gur mar dhamáistí pionósacha atá an tsuim bhreise sin á dámhadh, agus ní bheidh aon ranníoc iníoctha ina leith ag tortóir nach bhféadfaí go cuí an breithiúnas sin a thabhairt ina choinne.

(6) Más rud é, i gcaingean mar gheall ar leabhal nó clúmhilleadh, go mbeadh duine amháin de líon tortóirí comhthráthacha i dteideal, dá mba thortóir aonair é, maolú ar na damáistí is iníoctha aige ach nach mbeadh sé sin de theideal ag duine eile de na tortóirí sin, beidh an tortóir céadluaite sin i dteideal an mhaolaithe sin ar dhamáistí agus ní bheidh sé inordaithe chun ranníoc a dhéanamh ach amháin i leith an méid damáistí is iníoctha aige; agus féadfar an breithiúnas ina choinne a thabhairt dá réir sin.

Breithiúnas mainneachtana.

15. —(1) Má mhainníonn duine amháin de líon éagóiritheoirí comhthráthacha a agrófar i dteannta a chéile láithriú nó cosaint a dhéanamh, féadfaidh an gearánaí breithiúnas idirbhreitheach a fháil ina choinne agus measúnófar damáistí ina choinne—

(a) san am céanna a measúnófar damáistí ag an triail i gcoinne na gcosantóirí eile a láithreoidh;

(b) má theipeann ar an ngearánaí i gcoinne na gcosantóirí eile sin nó má scoireann sé dá chaingean ina gcoinne, ar leithligh faoin mbreithiúnas idirbhreitheach.

(2) Má theipeann ar an ngearánaí i gcoinne na gcosantóirí a láithreoidh ar chúis a bheadh feidhmiúil ar dhliteanas gach duine díobh, urscaoilfear an breithiúnas idirbhreitheach.

(3) Má dhéantar damáistí an ghearánaí i gcoinne na gcosantóirí a láithreoidh a laghdú faoi fho-alt (1) d'alt 34 mar gheall ar fhaillí rannpháirteach an ghearánaí, measúnófar damáistí faoi mbreithiúnas idirbhreitheach ionann is dá mbeadh an cosantóir tar éis láithriú.

(4) Ní bheidh feidhm ag an alt seo i gcás aon chuntar damáiste nach éagóiritheoirí comhthráthacha ina leith an cosantóir a mhainneoidh agus na cosantóirí a láithreoidh.

Urscaoileadh agus urbhac mar gheall ar shásamh.

16. —(1) I gcás ina bhfulaingeoidh duine ar bith damáiste de dheasca éagóracha comhthráthacha, déanfaidh sásamh ó aon éagóiritheoir ar bith urscaoileadh ar na héagóiritheoirí eile cibé acu a agraíodh na héagóiritheoirí eile sin go feadh breithiúnais nó nár agraíodh.

(2) Ciallaíonn sásamh a íoc damáistí, cibé acu tar éis breithiúnais nó trí chomhaontú agus sásamh, nó trí aon ní ar a gcomhaontófar a dhéanamh mar mhalairt air sin.

(3) Más íoc damáistí a dhéanfar, ní foláir íocaíocht a dhéanamh i leith iomlán na ndamáistí ar ar chomhaontaigh an duine díobháilte nó ar bhreithnigh an chúirt gurbh iad na damáistí iad a bhí dlite dó i leith na héagóra; mura ndéanfar amhlaidh ní oibreoidh sé ach mar pháirt-sásamh.

(4) Aon duine díobháilte a ghlac sásamh ó dhuine ar líomhnaíodh é a bheith ina éagóiritheoir, cibé acu faoi bhreithiúnas nó eile é, beidh urbhac air, in aon imeacht ina dhiaidh sin i geoinne éagóiritheora eile i leith an damáiste chéanna, a shéanadh go raibh an duine a rinne an sásamh faoi dhliteanas aige; agus déanfar dliteanas an duine sin a ghlacadh ina áirithe go críochnaitheach chun críche na himeachta sin: ach féadfaidh an duine díobháilte dul chun dlí san imeacht sin faoi aon cheist dlí nó fíorais a bhainfidh le dliteanas an chosantóra i leith na himeachta sin, seachas an cheist i dtaobh cé acu duine a bhí faoi dhliteanas i leith an duine díobháilte a rinne an sásamh sin nó nach ea.

Fuascailt éagóiritheora amháin nó comhaontú leis.

17. —(1) I gcás éagóiritheoir amháin a scaoileadh nó comhaontú a dhéanamh leis urscaoilfear na héagóiritheoirí eile má léirítear sa scaoileadh nó sa chomhaontú sin é a bheith d'intinn na daoine eile a urscaoileadh.

(2) Mura léirítear aon intinn den sórt sin sa scaoileadh nó sa chomhaontú sin, ní urscaoilfear na héagóiritheoirí eile ach déanfar an duine díobháilte a áireamh mar an gcéanna leis an duine lena ndearnadh an scaoileadh nó an comhaontú in aon chaingean i gcoinne na n-éagóiritheoirí eile de réir mhír (h) d'fho-alt (1) d'alt 35; agus in aon chaingean den sórt sin déanfar an t-éileamh i gcoinne na n-éagóiritheoirí eile a laghdú i gcóimhéid leis an gcomaoin a íocadh i leith an scaoilte nó an chomhaontaithe, nó d'aon mhéid i gcóimhéid le haon suim a bhforálfaidh an scaoileadh nó an comhaontú a laghdófar an t-éileamh iomlán, nó sa mhéid go mbeadh an t-éagóiritheoir lena ndearnadh an scaoileadh nó an comhaontú faoi dhliteanas ranníoc a dhéanamh dá mbeadh éileamh iomlán an ghearánaí íoctha ag na héagóiritheoirí eile, cibé ceann de na trí shuim sin is mó.

(3) Chun críche na Coda seo, má thógtar amach as an gcúirt airgead a bhí íoctha isteach sa chúirt ag cosantóir measfar gur comhaontú agus sásamh leis an gcosantóir é.

Breithiúnas i gcoinne aon éagóiritheora amháin.

18. —(1) I gcás ina bhfulaingeoidh duine ar bith damáiste de dhroim éagóracha comhthráthacha—

(a) ní bheidh breithiúnas a ghnóthófar i gcoinne aon éagóiritheora a bheidh faoi dhliteanas i leith an damáiste sin ina urchosc ar chaingean i gcoinne aon duine eile a bheadh, dá n-agrófaí é, faoi dhliteanas mar éagóiritheoir comhthráthach i leith an damáiste chéanna;

(b) má dhéanann an duine a d'fhulaing an damáiste sin, nó má dhéantar thar a cheann, nó chun tairbhe a eastáit, nó chun tairbhe a chleithiúnaithe, níos mó ná aon chaingean amháin a thabhairt i leith an damáiste sin i gcoinne éagóiritheoirí a bheidh faoi dhliteanas i leith an damáiste, ní rachaidh comhiomlán na suimeanna is inghnóthaithe faoi na breithiúnais a thabharfar sna caingne sin mar dhamáistí thar mhéid na ndamáistí a dhámhfar leis an gcéad bhreithiúnas a tugadh; agus in aon chaingean acu sin, seachas an chaingean inar tugadh an chéad breithiúnas, ní bheidh an gearánaí i dteideal costas mura dóigh leis an gcúirt go raibh cúis réasúnach ann leis an gcaingean a thabhairt: ach ní bheidh feidhm ag an mír seo más é a bhí sa chéad bhreithiúnas a tugadh breithiúnas cionroinnte de bhun alt 14, alt 38 nó alt 46.

(2) Déanfar an tagairt atá san alt seo do “an chéad bhreithiúntas a tugadh” a fhorléiriú, i gcás an breithiúnas sin a fhreaschur ar achomharc, mar thagairt don chéad bhreithiúnas a tugadh agus nár freaschuireadh amhlaidh agus, i gcás breithiúnas a athrú ar achomharc, forléireofar í mar thagairt don bhreithiúnas sin arna athrú amhlaidh.

Breithiúnas i bhfabhar duine amháin a líomhnaíodh a bheith ina éagóiritheoir.

19. —(1) I gcás ina n-agróidh an duine díobháilte duine amháin nó níos mó de dhaoine a líomhnaíodh a bheith ina éagóiritheoirí comhthráthacha agus go dtabharfar breithiúnas i bhfabhar aon chosantóra amháin, beidh an duine díobháilte faoi cheangal ag an gcinneadh fíorais i bhfabhar an chosantóra sin sa chaingean a bheidh faoi láthair nó ina dhiaidh sin ag an duine díobháilte i gcoinne duine nó daoine eile de na daoine a líomhnaíodh a bheith ina n-éagóiritheoirí comhthráthacha.

(2) (a) Chun críche fho-alt (1) den alt seo, má thugtar breithiúnas i bhfabhar an chosantóra sin ar an bhforas gur scoir an duine díobháilte dá chaingean, beidh an duine díobháilte faoi cheangal ag na líomhaintí agus na séantaí i gcosaint an chosantóra sin ionann is dá mba rud é gur cinneadh iad i bhfabhar an chosantóra sin, sa mhéid go mbainfidh siad le hábhar na cosanta a bheidh ag an gcosantóir sin.

(b) Ní bheidh feidhm ag mír (a) den fho-alt seo mura rud é, de réir na bhfíoras, go mbeidh an duine díobháilte faoi urchosc toisc é scor dá chaingean an dara caingean a thabhairt i gcoinne an chosantóra sin.

(3) I gcás ina dtabharfar caingean i gcoinne éagóiritheoirí comhthráthacha agus go dtabharfar breithiúnas i gcoinne duine amháin agus i bhfabhar duine eile ar chúis a bheadh feidhmiúil ar dhliteanas gach duine díobh, urscaoilfear an breithiúnas céadluaite.

(4) I gcás ina dtabharfar caingean i gcoinne éagóiritheoirí comhthráthacha agus do dtabharfar breithiúnas i gcoinne duine amháin gan laghdú damáistí agus i gcoinne duine eile faoi réir laghdú damáistí faoi fho-alt (1) d'alt 34 mar gheall ar fhaillí rannpháirteach an ghearánaí, déanfar na damáistí faoin mbreithiúnas céadluaite a mheasúnú faoi réir an laghdaithe chomhréire chéanna, agus beidh feidhm ag forálacha alt 38.

Tréimhse chinnteachta do chaingne i gcoinne duine de líon éagóiritheoirí comhthráthacha.

20. —Chun críche Reacht na dTréimhsí nó aon achtacháin chinnteachta eile, ní chuirfidh calaois cheilte ag duine de líon éagóiritheoirí comhthráthacha am ar fionraí do dhuine nó do dhaoine eile díobh.